Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Phùng Quốc Hiển cho rằng, các tổ chức tín dụng kinh doanh tiền tệ nên thường chạy theo lợi nhuận, chứ không chạy theo chính sách của nhà nước. Chính vì vậy, việc sử dụng lãi suất cơ bản sẽ có tác dụng trực tiếp như barie, biển báo để các tổ chức tín dụng làm căn cứ cho vay.

“Tâm đắc” với lãi suất cơ bản, ông Hiển nhấn mạnh: “Lãi suất cơ bản không có tác hại gì cả, tại sao ta lại bỏ đi công cụ hay như thế”. Cũng theo ông Hiển, vừa qua những chính sách cổ vũ cho tự do lãi suất thuần tuý tại các nước đều đã bộc lộ những hạn chế.

Chủ nhiệm UB Pháp luật Nguyễn Văn Thuận cũng ủng hộ hướng phải có lãi suất cơ bản. “Trừ khi Ngân hàng hoạt động độc lập, còn vẫn là cơ quan của Chính phủ vẫn sẽ phải thực hiện chức năng quản lí nhà nước, định hướng lãi suất”, ông Thuận nêu rõ.

Đồng ý với khía cạnh phân tích của các ý kiến trên, nhưng ông Trần Thế Vượng, Trưởng ban Dân nguyện còn đề cập tới một khía cạnh khác: Bộ luật Hình sự qui định cho vay nặng lãi sẽ phải truy tố.

Theo ông Vượng, nước ta thực hiện kinh tế thị trường theo định hướng XHCN nên không để tình trạng “anh giàu bắt nạt anh nghèo” và căn cứ truy tố chính là lãi suất cơ bản. Chính vì vậy, ông Vượng cho rằng, “không có lí do gì để bỏ lãi suất cơ bản” và Thống đốc Ngân hàng nhà nước phải công bố lãi suất này.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Kiên phân tích, thế chế nước ta khác các nước nên mô hình tổ chức, quản trị quốc gia cũng khác. Theo ông Kiên, nên xây dựng luật theo hướng, có một khung lãi suất, khung tỉ giá và vấn đề này Quốc hội hay Chính phủ quyết sẽ bàn tiếp.

Tuy nhiên, sẽ giao cho NHNN quyết định lãi suất cụ thể, tỉ giá cụ thể. Lãi suất cụ thể có ý nghĩa như lãi suất cơ bản, nhưng thực chất hơn. Lãi suất này đáp ứng được 2 yêu cầu: định hướng cho chính sách tiền tệ và quản lí thị trường tiền tệ.

Chuyển sang vấn đề Hội đồng chính sách tiền tệ, ông Nguyễn Văn Thuận cho rằng, nếu Hội đồng này chỉ làm nhiệm vụ tư vấn thì không nên qui định trong luật. Nếu Hội đồng này có thẩm quyền quyết định phải làm rõ vấn đề, quyết định của Thống đốc NHNN phải được Hội đồng thông qua hay Hội đồng thông qua rồi Thống đốc mới ban hành.

Về quan điểm, ông Thuận thẳng thắn cho rằng, không nên để cơ chế phụ lấn át cơ chế chính.

Chủ nhiệm UB Kinh tế, Hà Văn Hiền lại cho rằng, chính sách tiền tệ của Thống đốc quyết định đến cả nền Kinh tế nên Thường trực UB Kinh tế muốn Hội đồng Chính sách tiền tệ quyết định. Theo ông Hiền, nếu chỉ đặt vấn đề tư vấn sẽ dẫn tới việc, Thống đốc thích thì lập, không thì thôi.

Về vấn đề chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức của Ngân hàng nhà nước, ban soạn thảo cho rằng, luật trao thêm quyền cho NHNN là cơ quan ngang bộ, đóng vai trò quản lí nhà nước, nhưng lại là Ngân hàng Trung ương thực hiện các hoạt động nghiệp vụ tạo thu nhập cho Ngân sách nhà nước đòi hỏi phải có đội ngũ cán bộ chất lượng và chuyên nghiệp nên cũng phải có chế độ đãi ngộ phù hợp.

Lĩ lẽ trên được ông Trần Thế Vượng đánh giá chưa thuyết phục. Theo ông Vượng, nếu nói tạo thu nhập cho Ngân sách cho nhà nước, những người trực tiếp tạo ra của cải để có nguồn thu đó sẽ phải như thế nào?

Chưa kể, các ngành khác như giáo dục cũng lí luận là “máy cái”, quốc sách hàng đầu rồi mỗi ngành cũng có lập luận riêng của mình và cả làng đều xứng đáng lên lương! Từ phân tích này, ông Vượng đề nghị, chính sách tiền lương phải được tính toán tổng thể.

Góp ý về đề xuất này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Kiên cho rằng, nên đặt vấn đề chế độ hợp lí với lí do NHNN hoạt động như một doanh nghiệp ở một số lĩnh vực. “Không thể lí sự là hoạch định chính sách nên lấy thêm tiền - chúng ta cũng đang hoạch định đây”, ông Kiên lập luận.

Cấn Cường